Kruiden

Wat is Kruidengeneeskunde?

Kruidengeneeskunde ofwel fytotherapie is het voorkomen of genezen van ziekten van lichaam en geest met behulp van planten of plantendelen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het gehele kruid. Dus niet van een chemisch geïsoleerde inhoudsstof zoals binnen de reguliere geneeskunst vaak wordt toegepast.

Fytotherapie wordt vaak verward met homeopathie. Echter, waar de kruidengeneeskunde gebruik maakt van wetenschappelijk aangetoonde inhoudsstoffen die planten bezitten, werkt homeopathie met verdunning van kruidenpreparaten welke vaak in pure vorm giftig zijn. Het idee achter homeopathie is dat deze oplossingen werken tegen de kwalen die ze in pure vorm ook zouden veroorzaken. Een verdunning van koffie zou dus werken tegen slapeloosheid. De verdunningen van homeopathie of Bach-bloesems zijn vaak zo sterk verdund dat de werking hiervan voornamelijk mentaal of spiritueel zou zijn. Van de kruiden die in de oplossingen zijn gebruikt is op een moleculair vlak niets terug te vinden.

Planten hebben in de loop van hun evolutie inhoudsstoffen ontwikkeld die ze helpen insecten te lokken of juist te weren. Om de concurrentie met andere planten en dieren aan te gaan. Om juist wel of niet te worden opgegeten. Mens en dier maakt weer gebruik van deze inhoudsstoffen.
In grote delen van Afrika en Zuid-Amerika worden kruiden altijd al en nog steeds intensief toegepast. Het was goedkoper dan onze moderne reguliere geneeskunst, dus vaak is er niets anders om handen. Mede hierdoor komt het dat landen als China en India ook ontzettend voorlopen op wetenschappelijk onderzoek naar medicinale planten.

Het oudste beroep.

De Kennis van kruiden ontwikkelde zich door het observeren van diergedrag en het zelf per ongeluk of expres experimenteren met planten. Veel dieren zoeken bepaalde planten op als ze zich niet lekker voelen. Zo kwamen oplettende mensen er achter dat de beer op Spaanse peper kauwde als hij een aanvaring met een giftige slang gehad had. De wolf at braakwortel om zich van het gif van een hagedis te ontdoen.

Vanaf die tijd begonnen sommige mensen een talent te ontwikkelen om medicinale planten te herkennen en toe te passen. Inheemse culturen op alle continenten ontwikkelden geneeswijzen die vooral berustten op medicijnen die aan de natuur ontleend waren. Hier ontstond het oudste beroep, die van Herborist of Medicijnman.

Ruim 4500 jaar geleden liet de Chinese keizer Shen Noeng een compendium van medicinale kruiden opstellen. Rond deze tijd systematiseerde de genezers van de Indus-vallei hun kennis in wat nu “Ayurveda” genoemd wordt. Rond 300 v Chr. waren er veel ontwikkelingen in Egypte en Griekenland op dit gebied. Helaas is er erg veel materiaal verbrand.

Gelukkig is er ook veel werk bewaard. Zoals Materia Medica geschreven door Hippocrates. Hierin talloze kruidenmedicijnen die ook vandaag nog worden gebruikt te vinden, waaronder papaver, rozemarijn, salie en bijvoet. Enkele honderden jaren later, in de 1ste eeuw n. Chr., stelde een andere Griekse medicus, Discorides, zijn Materia Medica op. Hierin beschreef hij het gebruik van meer dan 500 geneeskrachtige kruiden.

Baat het niet, dan schaadt het niet?

Hoewel dit spreekwoord veel gebruikt wordt als het gaat om kruiden, is het in de kruidengeneeskunde absoluut niet van toepassing! Verkeerd of overmatig gebruik kan zeker wel schaden. Kruiden kunnen ook invloed hebben op de westerse geneesmiddelen die je gebruikt.

Artsen passen het woord medicijn uitsluitend nog toe op substanties die door een farmaceutisch bedrijf geproduceerd zijn. Het idee dat een aftreksel, een thee of een tinctuur van een kruid enige therapeutische waarde of werking kan hebben, is velen van hen meestal vreemd. Omdat de meeste kruiden producten uit onbewerkte of minimaal bewerkte plantendelen bestaan, is het zo goed als onmogelijk een exclusief patent op een medicinaal kruid aan te vragen. Moeder natuur levert tenslotte rijkelijk. Voor een farmaceutisch bedrijf is het financieel niet haalbaar, om kruidengeneesmiddelen (wettelijk) te registreren. Het enige alternatief is de kruiden als voedingssupplementen te registeren.

Dit leidt tot nauwelijks gereguleerde of betrouwbare informatie over de wijze waarop kruiden geneesmiddelen veilig gebruikt kunnen worden. Het is niet juist te veronderstellen dat alles wat natuurlijk is, per definitie ook goed is voor iedereen. Kruiden kunnen ook bijwerkingen en contra-indicaties hebben. Interacties met reguliere medicijnen komen zeker voor. Zuiverende vocht afdrijvende kruiden hebben zeker wel een werking op eventuele antibiotica die je gebruikt. Ze kunnen dus de opname van je reguliere medicijnen beïnvloeden. Te veel supplementen kan gevaarlijk zijn. Een beruchte is te veel vitamine B. Dan wordt een onschuldige vitamine een gif en dat kan de zenuwen aantasten.

>Groene magie – De verborgen krachten van het plantenrijk – Scott Cunningham