Gember

Gember is een veelzijdige smaakmaker in zoete en hartige gerechten. Maar gember heeft meer te bieden dan alleen een uitgesproken smaak. Gember, ook bekend als ginger root of Zingiber officinale, is een ondergrondse wortelstok die in verschillende vormen (versgeraspt of gedroogd en vermalen tot poeder) kan worden gebruikt. En niet alleen op culinair gebied, ook als geneeskrachtig kruid zijn de toepassingsmogelijkheden zeer divers. Vooral in China en India staat gember al sinds de oudheid te boek als een heilzaam middel dat zou helpen tegen allerhande kwalen.

In China speelt deze unieke wortelstok al eeuwen een medicinale rol. Zo zou deze de spijsvertering bevorderen en worden ook maagklachten, diarree en misselijkheid al meer dan 2.000 jaar met gember behandeld. Maar ook verkoudheid, griepachtige verschijnselen, hoofdpijn en menstruatiepijnen bestrijden de Chinezen met de veelgeprezen ‘ginger root’.

Uit recentere ervaringen en onderzoeken bleek dat gember ook een krachtige anti-inflammatoire werking (ontstekingsremmende werking) heeft. Door deze anti-inflammatoire eigenschappen wordt gember ook ingezet bij pijn, bv. door pijnlijke spieren, artrose en reumatoïde artritis.

De Zingiber officinale presenteert zich schijnbaar als een multifunctionele wortel met een flinke therapeutische portefeuille. Naast de Chinezen lijkt ook de westerse wereld lijkt deze veelzijdige wortelstok ondertussen ontdekt te hebben. Zo wordt gember tegenwoordig door alternatieve geneeskundigen in Europa en de VS gebruikt voor de behandeling van misselijkheid als gevolg van verschillende oorzaken. Enkele voorbeelden zijn bewegingsziekte en misselijkheid als bijwerking door bestraling of chemokuur bij kanker.

Gember als medicijn?

Zoals in vele natuurlijk voorkomende verbindingen, is het ook bij gember de complexiteit van actieve bestanddelen die zorgt voor de talrijke therapeutische voordelen. Helaas is het niet eenvoudig te achterhalen welk bestanddeel voor welke werking verantwoordelijk is. Van een aantal aandoeningen is echter bewezen dat gember een ondersteunende rol kan spelen in de verlichting van symptomen of het genezen van de klacht.

Een vertraagde maaglediging (gastroparese) wordt geassocieerd met verschillende aandoeningen, waaronder het prikkelbare darmsyndroom (PDS/IBS), diabetes en de ziekte van Parkinson. Van gember is aangetoond dat het kaneelzuur dat zich in de wortel bevindt de maagmotiliteit verhoogt door de maagcontracties te stimuleren waardoor de maaginhoud weer op normaal tempo naar de darmen vloeit. Ook bij maagzweren, die vaak veroorzaakt worden door de bacterie H. Pylori, vertoont gember gunstige eigenschappen.

Waarschijnlijk heeft de ‘ginger root’ zelfs antikanker eigenschappen. Momenteel wordt onderzocht of en hoe gember kan bijdragen als preventief en/of actief therapeutisch middel bij kanker. Ontstekingsprocessen lijken een zeer actieve rol te spelen in het ontstaan van vele ziekteprocessen zoals kanker. Van gember is herhaaldelijk aangetoond dat deze een positief effect heeft op de afname van dergelijke ontstekingsprocessen. Ook de antioxidatieve eigenschappen van deze veelzijdige krachtpatser lijken een helend effect te hebben op verscheidene degeneratieve processen die zich bij kanker in het lichaam afspelen. Zo heeft Gember op meerdere gebieden een positieve werking op het lichaam Het stimuleert bijvoorbeeld tevens de transpiratie door de stimulerende werking op de bloedsomloop. Dit helpt fantastisch bij infectiekoorts en brengt deze snel omlaag. Vooral als de koorts niet wil doorbreken. Verder helpt Gember bij aandoeningen van de luchtwegen.

Bijna alle bestanddelen van Gember hebben een positief en versterkend effect op de spijsvertering. Het is een van de belangrijkste kruiden bij klachten in dit werkingsgebied. De fenolische stoffen werken als pijnstiller en spierontspanner. Hierdoor wordt de spijsvertering gekalmeerd en wordt overactiviteit tegengegaan. (Denk ook aan een werking tegen wagenziekte, zeeziekte of andere reisziekten. Ook koude rillingen bij diarree bijvoorbeeld.) De gingerolen beschermen de leverfunctie. De etherische olie werkt als een sterk antisepticum en onstekingsremmer, vooral bij maaginfecties. Verder heeft Gember een cholesterolverlagende werking en werkt het bloeddrukverlagend. Ook heeft Gember een positief effect bij reumatische klachten, omdat het de aanmaak van prostaglandine en leukotrieenbiosynthese remt, dit wil zeggen, het werkt als een tweevoudige inhibitor van eicosanoïde biosynthese. Eicosanoïden zijn een verzameling lokaal werkende (paracriene) weefselhormonen die zijn afgeleid van essentiële vetzuren. Eicosanoïden spelen een belangrijke rol bij ontstekingsprocessen en in het immuunsysteem.

Gember stimuleert de menstruatie in lichte mate. Belangrijker is echter dat het een kramp opheffende werking heeft bij baarmoederkrampen en heeft een toniserende werking op de baarmoeder. Goed te gebruiken na een miskraam, zware menstruatiepijn, endometriose enz.

Gemberolie is sterk antiseptisch.

Gember lijkt een aanzienlijke bloedsuikerverlagende werking te hebben.  Een aantal onderzoeken op ratten en muizen hebben dit bevestigd. Gember kan weefsels beschermen tegen lipide peroxidatie en verlaagd het cholesterol, waardoor het interessanter wordt voor de risicogroep van mensen met overgewicht, grensdiabetes, en een verhoogd cholesterolspiegel. Gember presteerde in een van deze onderzoeken net zo goed als het reguliere middel gliclazide. (Zie bron: Effect of ethanolic extract of Zingiber officinale on dyslipidaemia in diabetic rats. Uma Bhandari, Raman kanojia, K.K. Pillai. Department of Pharmacology, Faculty of Pharmacy, Hamdard University, New Delhi 110062, India)

Werkzame stoffen van Gember

De wortel of rhizoom bevat:

  • Etherische olie (inclusief zingiberine, zingiberole, phellandrene, borneool, cineool en citral) de geur van gember is zo prominent dat deze in een verdunning van 1:35.000 geroken kan worden.
  • Fenolen (gingerool) heeft een bijtend effect en bevindt zich vooral in de verse plant. De stof heeft een zeer positief effect op de lever en doodt parasieten.
  • Shagaol vormt zich vooral als de plant als de plant opdroogt. In droge gember zit dus meer van deze stof. Deze stof is vooral ontstekingsremmend en pijnstillend. Als men wil profiteren van beide effecten dan is een combinatie van vers en gedroogd het best.
  • Zetmeel
  • Slijmstoffen
  • Harsen
  • mogelijk een alkaloïde
  • vitamine C

Contra-indicaties: Voorzichtig bij galstenen. Wees voorzichtig in de vroege maanden van de zwangerschap. In een lage dosering, bijvoorbeeld 1 gr per kopje, kan het geen kwaad bij ochtendziekte. Vermijd hoge doseringen als de maag al heet en over gestimuleerd is zoals bij een maagzweer.  Waarschuw uw arts als men Gember toepast bij postoperatieve misselijkheid vanwege de bloed verdunnende werking.

InteractiesReguliere Antistollingsmedicatie: Wees voorzichtig met deze combinatie. Gember heeft een bloed verdunnende werking. Hierdoor kan de kans op blauwe plekken en bloedingen verhogen. Kijk dus uit bij medicijnen als aspirine, diclofenac, advil, ibuprofen, naproxen enz. Ook kan Gember de bloedsuikerspiegel verlagen. Dit kan een positief effect zijn, maar hierdoor kan de bloedsuikerspiegel ook te laag worden. Houd de bloedsuikerspiegel in de gaten en pas de dosering van eventuele reguliere diabetesmedicatie, zoals insuline aan.